༄༅། །ཕྱག་ཆེན་གྱི་ཟིན་བྲིས་བཞུགས་སོ།།

大手印正行引导笔记

ཀུན་མཁྱེན་པདྨ་དཀར་པོ།

遍知·白玛嘎波 著

དཀར་བརྒྱུད་རིན་པོ་ཆེ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །

顶礼噶举仁波切！

འདིར་ཐ་མལ་གྱི་ཤེས་རྒྱུད་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་ངོ་སྤྲོད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་སྦྱོར་གྱི་ཁྲིད་འདི་འཆད་པར་བྱེད་པ་ལ། སྔོན་འགྲོ་དང༌། དངོས་གཞི་དང༌། རྗེས་གསུམ་ལས། དང་པོ་སྔོན་འགྲོ་ལ་ཐུན་མོང་དང༌། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ལས། ཐུན་མོང་གཞན་དུ་གསལ།

在此讲述，将平凡的续识指引为清净圆满的智慧《俱生和合大手印》之引导，

全文分三：甲一、前行；甲二、正行；甲三、后行。

甲一前行分二：一、共同前行；二、不共前行。

乙一、共同前行：

应当在别处学习。

གཉིས་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྔོན་འགྲོ་ནི། སྐྱབས་སེམས་ནས་བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་བར་སྔོན་དུ་འགྲོ་བས། རྣམ་སྣང་མངོན་བྱང་ལས། ལུས་བསྲང་རྡོ་རྗེ་སྐྱིལ་ཀྲུང་བྱ། །ཡིད་ནི་རྩེ་གཅིག་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། རྐང་པ་རྡོ་རྗེ་སྐྱིལ་ཀྲུང༌། ལག་པ་མཉམ་བཞག་གི་ཕྱག་རྒྱ་ལྟེ་འོག་ཏུ་བཅའ། སྒལ་ཚིགས་བསྲང༌། ཐལ་གོང་དགྱེད། མགྲིན་པ་ལྕགས་ཀྱུ་ལྟར་གུག་པ་ཨོག་སྐོས་མདུད་ནོན་ཙམ། ལྕེ་ཡར་རྐན་ལ་གཏད། སྤྱིར་རིག་པ་དབང་པོས་བསྒྱུར། ཁྱད་པར་མིག་གིས་བསྒྱུར་བས། མིག་མི་འཛུམ་ཞིང་མི་འགུལ་བར་གཉའ་ཤིང་གང་ཙམ་གྱི་ཐད་དུ་བལྟ་བ་རྣམ་སྣང་གི་ཆོས་བདུན་ཞེས་བྱ་ལ། བྱེད་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསམ་གཏན་གྱི་ཆོས་ལྔ་ཞེས་བཞག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སྐྱིལ་ཀྲུང་གིས་ཐུར་སེལ་དང༌། མཉམ་བཞག་གིས་མེ་མཉམ་དང༌། སྒལ་ཚིགས་བསྲངས་པ་དང༌། དང་ཁ་དགྱེ་བས་ཁྱབ་བྱེད་དང༌། མགྲིན་པ་གུག་པས་གྱེན་རྒྱུ་དང༌། ལྕེ་ཡར་རྐན་ལ་སྦྱར་བ་དང༌། ལྟ་སྟངས་ཀྱིས་སྲོག་འཛིན་གྱི་རླུང་དབུ་མར་ཚུད་པར་བྱེད་ཅིང༌།

乙二、不共前行：

从皈依和发心到上师瑜伽在前修持。如《毗卢遮那现证》云：“直身金刚跏趺坐，意识专注大手印。”两足金刚跏趺、手结定印于脐下、脊椎正直、肩臂后张、颈部微俯（如铁钩）、舌尖抵上腭。一般来说，意识会随着根而转，尤其是眼根。因此双眼不眨动，并且双眼看向一根木轭的长短处，以上为毗卢七法。

于作用而言亦有五种禅定法，即：跏趺坐对下泄，手结定印对平住，脊椎正直对遍行，颈部微俯对上行，舌尖抵上腭与目视能使持命风融入中脉当中。

དེ་ལྔ་དབུ་མར་ཚུད་པས་ལས་རླུང་མཐའ་དག་དབུ་མར་ཚུད་ནས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་འཆར་བར་འགྱུར་བ་ནི་ལུས་དབེན་ནམ། ལུས་མི་གཡོ་བ་དང༌། ལུས་རང་བབས་སུ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ངག་རླུང་རོ་དོར་ནས་སྨྲ་བ་བཅད་དེ་གནས་པ་ངག་དབེན་ནམ། ངག་མི་གཡོ་བ་དང༌། ངག་རང་བབས་སུ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །འདས་པ་མི་མནོ། མ་འོངས་པ་མི་བསམ། ཆེད་དུ་བློས་བཏགས་ནས་མི་བསྒོམ། སྟོང་པ་ཉིད་ཅེས་ཅང་མེད་པར་ཡང་མི་བལྟ།

由五种风进入中脉，故而业风全部收于中脉中，因此生起无分别之智慧，则称之为，身静、身不动、或者身安住于自然。叹弃语之浊风，随后禁语而安住，则称之为，语静、语不动、或者语安住于自然。不思考过去和未来，不特意地做任何观想，亦不观空无之空性。

ད་ལྟ་སྒོ་ལྔའི་ཡུལ་དུ་གང་སྣང་ཡང་འདི་ཡིན་འདི་མིན་ཞེས་རྟོག་དཔྱོད་མི་བྱེད་པར་ཁ་ནང་དུ་ལོག་ནས་བུ་ཆུང་ལྷུག་པར་གནས་པ་བཞིན་དུ་སེམས་རང་བབས་སུ་འཇོག་པ་སྟེ་སྐད་ཅིག་ཀྱང་མ་ཡེངས་པར་བྱའོ། །བསམ་དང་བསམ་བྱ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་དོར་ནས་སུ། །ཇི་ལྟར་བུ་ཆུང་ལྷུག་པར་གནས་པ་བཞིན། །བླ་མའི་ལུང་ལ་བསྒྲིམས་ཏེ་གུས་འབད་ན། །ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་འབྱུང་བར་ཐེ་ཚོམ་མེད། །ཅེས་དང༌། ཏིལླི་པས། མི་མནོ་མི་བསམ་མི་དཔྱད་ཅིང༌། །མི་བསྒོམ་མི་སེམས་རང་བབས་བཞག །ཅེས་གསུངས་ཤིང༌། ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུས། མ་ཡེངས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་ལམ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ནི་སེམས་དབེན་ནམ། སེམས་མི་གཡོ་བ་དང༌། སེམས་རང་བབས་སུ་བཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། དབང་ཕྱུག་ལུས་གཏོགས་དྲན་པ་བདེ་གཤེགས་ཀྱིས། །བགྲོད་པ་གཅིག་པའི་ལམ་དུ་ཉེ་བར་བསྟན། །དེ་ནི་བསྒྲིམས་ནས་མངོན་པར་བསྲུང་བགྱི་སྟེ། །དྲན་པ་ཉམས་པས་ཆོས་ཀུན་འཇིག་པར་འགྱུར། །ཞེས་པའི་དྲན་པ་ནི་མ་ཡེངས་པ་སྟེ། ཆོས་མངོན་པ་ལས། །དྲན་པ་ནི་འདྲིས་པའི་དངོས་པོ་མ་བརྗེད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པས་སོ།།

在当下五门（五根）之境（五尘）所显（之境界），不做是非等寻伺，而应向内，犹如孺子安住于悠然一般，将内心安住在自然的状态上，一刹那间亦不散乱。云：“舍弃一切能想及所想，犹如孺子安住悠然般，敬勤专心上师之教诲，获得俱生和合确无疑。”底洛巴说：“不思不想勿伺察，不修不念住自然。”法王月光童子（达波仁波切）说：“不散乱乃诸佛之道”。此为意静、意不动、或者意安住于自然。龙树菩萨说：“于身住身念，兹路善修常，如其亏正念，诸法尽沦亡。”所谓的正念即是心不散乱，如《俱舍论》云：“念即是不忘熟识之物”。

༡ གཉིས་པ་དངོས་གཞི་ལ། ཐུན་མོང་གི་ཉམས་ལེན་དང༌། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཉམས་ལེན་གཉིས་ལས། དང་པོ་ཐུན་མོང་གི་ཉམས་ལེན་ལ། སྒོམ་གྱི་རྩ་བ་ཞི་གནས་ཀྱི་ཉམས་བཙལ་ནས་རྩེ་གཅིག་གི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་དང༌། གནས་འགྱུའི་རྩ་བ་དཔྱད་ནས་ལྷག་མཐོང་ངོས་བཟུང་སྟེ་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་སྒོམ་གྱི་རྩ་བ་ཞི་གནས་ཀྱི་ཉམས་བཙལ་ནས་རྩེ་གཅིག་གི་རྣལ་འབྱོར་པ་བསྒོམ་པ་ལ། རྟེན་ཅན་དང་རྟེན་མེད་གཉིས་ལས། དང་པོ་རྟེན་ཅན་ལ། རླུང་མེད་དང་རླུང་ཅན་ནོ། །

（1）甲二、正行分二：一、共同修行；二、不共修行。

乙一、共同修行分二：一、寻觅禅修根本寂止之验相，而修持专注瑜伽；二、观察静、动之根本，并辩认胜观而修持离戏瑜伽。

丙一、寻觅禅修根本寂止之验相，而修持专注瑜伽分二：一、具所依；二、无所依。

丁一、具所依分二：一、无风；二、有风。

རླུང་མེད་ལ་མ་དག་པ་རྡེའུ་ཤིང་བུ་ལ་རྟེན་བཅའ་བ། དག་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ལ་རྟེན་བཅའ་བ་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་མ་དག་པ་རྡེའུ་ཤིང་བུ་ལ་རྟེན་བཅའ་བ་ནི། མདུན་དུ་རྡེའུ་ཆུང་ངུ་ཞིག་དམིགས་པའི་རྟེན་དུ་བཞག་ལ། དེ་ལས་ཤེས་པ་ཕྱིར་ཡང་མི་སྤྲོ། ནང་དུའང་མི་སྡུད་པར་དེ་ཁོ་ན་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བལྟ་བར་བྱ་ཞིང༌། བླ་མ་སྤྱི་བོར་བསྒོམ། སངས་རྒྱས་དངོས་སུ་བསམ། མ་ནམ་མཁའ་མས་གསོལ་བ་གདབ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ་ཞེས་དངོས་གྲུབ་ཞུས་ནས་བདག་ཉིད་ལ་བསྟིམ། ཐུགས་ཡིད་འདྲེས་པར་བསམས་ལ། ཅི་ཙམ་མཉམ་པར་འཇོག་ནུས་པ་དེ་ཙམ་དུ་བཞག་ལ། སེམས་ཀྱི་ངང་ཚུལ་འཕྲལ་ལ་བྱུང་བ་རྣམས་བླ་མ་ལ་ཞུ་ཞིང་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །བྱིང་ན་ལྟ་སྟངས་བསྟོད། ས་སྣང་གཡེར་ཆེ་སར་བསྒོམ། རྨུགས་པ་ལ་གཞན་སྔ་མ་བཞིན་དྲན་པས་གཞུར། རྒོད་ན་འགོལ་སར་འདུག །ལྟ་སྟངས་སྨད། ལྷོད་ཆ་གཙོ་བོར་བྱའོ།།

戊一、无风：

依止于不清净之石子与木块：前面安放一枚小石子做为所缘（所依）物，然后将意识仅仅专注于所缘物之上，而不外散内收。

将上师观想于头顶上方，并起上师为真佛之想，并虔诚地念诵：“等虚空一切有情”等祈祷文。以及“祈求加持证得大手印殊胜成就”等，祈求加持之后将上师融入于自己。心想，上师的智慧与自己的心融为一体，能够这般维持多久便如此尽量静坐。此刻将心里所产生的感受（念头）告于上师，并继续观修。

若起了昏沉，姿势为：看向高处，并观修于较为明亮之处。若起了掉举，应坐在寂静处，姿势为：看向低处，且以放松为主。

༢ གཉིས་པ་དག་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ལ་རྟེན་བཅའ་བ་ནི། སྐུ་གཟུགས་བརྙན། གསུང་ཡིག་འབྲུ། ཐུགས་ཐིག་ལེ་ལ་རྟེན་བཅའ་བ་གསུམ་ལས། དང་པོ་སྐུ་གཟུགས་བརྙན་ལ་རྟེན་བཅའ་བ་ནི། སྐུ་ལུགས་མའམ། རི་མོར་བྲིས་པའམ། །ཡང་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུ་གསེར་བཙོ་མ་དང་འདྲ་བར་སེར་བ། མཚན་དང་དཔེ་བྱད་ཀྱིས་བརྒྱན་པ། འོད་ཟེར་དང་བཅས་པ། ཆོས་གོས་གསུམ་བགོས་པ་མདུན་དུ་དམིགས་ཏེ་རྒྱུན་དུ་ཡིད་ལ་བྱའོ། །

༣ གཉིས་པ་གསུང་ཡིག་འབྲུ་ལ་རྟེན་བཅའ་བ་ནི། མདུན་དུ་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་སེན་མོ་ཙམ་པའི་སྟེང་དུ་ཧཱུྃ་སྤུས་བྲིས་པ་ལྟ་བུ་བསྒོམ་པའོ།།

༤ གསུམ་པ་ཐུགས་ཐིག་ལེ་ལ་རྟེན་བཅའ་བ་ནི། ཐིག་ལེ་བྱའི་སྒོ་ངའི་དབྱིབས་འདྲ་བ་སྲན་མ་ཙམ་འོད་ཟེར་དང་བཅས་པའི་མཚན་མ་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་སྔར་བཞིན་དུ་སེམས་འཛིན་ནོ།།

（2）戊二、依止清净如来之身、语、意分三：一、身依止于身象；二、语依止于字母；三、意依止于明点。

已一、身依止于身象：

在身前放置佛的塑像、画像，或者观想一尊以三十二相八十种随好等庄严身为金色的佛，伴随着光芒，身着三法衣，将其做为所依境。

（3）已二、语依止于字母：

在前方，指甲般月轮之上，观想一个细小的“吽”（ཧཱུྃ）字。（便做为所依）

（4）已三、意依止于明点：

如前一般，观想一粒豆子大小、形状为球形、并伴随着光的特殊明点，便为所依物。

༥ གཉིས་པ་རླུང་ཅན་ལ། རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པ་ལ་བརྟེན་པ་དང༌། བུམ་པ་ཅན་ལ་བརྟེན་པའོ། །དང་པོ་རྡོ་རྗེའི་བཟླས་པ་ལ་བརྟེན་པ་ནི། ལུས་དང་སེམས་རྣལ་དུ་བཞག་སྟེ། དབུགས་རྔུབ་པ་དང་དབྱུང་བ་ལ་སེམས་གཏད་ནས་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་གཞན་མེད་པར། གཅིག་དང་གཉིས་ལ་སོགས་པ་ནས་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་དྲུག་བརྒྱའི་བར་དུ་བགྲང་བར་བྱའོ།།དེས་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བའི་གྲངས་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་ཞིང༌། ༦ དེ་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་འབྱུང་ཞིང་འཇུག །ལུས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ནས་སམ། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་རྒྱུ་བ་ཡིན་ཞེས་རྟོག་པས། དབུགས་འཇུག་པ་དང་དབྱུང་བའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བར་བྱའོ། །དེས་དབུགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་རོ། །

（5）戊三、有风：依止金刚念风和瓶风。

已一、依止金刚念风：

将身心安住于自然，而后仅将内心安住于呼吸之上，远离一切加行。并且计数一、二……至两万一千六百次（呼吸），由此便能够精通呼吸流通于内外的次数。（6）并观察(呼吸）出现的时间和流通于全身还是局部，由于（心）随着呼吸出入，便可精通呼吸的特性。

༧ དེ་ནས་དབུགས་དང་ཤེས་པ་བསྲེས་ནས་སྣའི་རྩེ་མོ་ནས་ལྟེ་བའི་བར་དུ་འགྲོ་བ་དང་འོང་བ་དང་གནས་པའི་རང་བཞིན་ལ་བལྟ་བར་བྱའོ། །དེས་ནི་རླུང་སོ་སོའི་ཁ་དོག་དང་རིང་ཐུང་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་ངོ༌། །༨ དེ་ནས་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ལྔ་སོ་སོར་མ་འདྲེས་པར་བརྟགས་པས། དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བའི་འཕེལ་འགྲིབ་ཤེས་པར་འགྱུར་རོ། །༩ དེ་ནས་དབུགས་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ཨོཾ་ཡིག་དཀར་པོ་དང༌། ནང་དུ་འོང་བ་ཧཱུྃ་ཡིག་སྔོན་པོ་དང༌། གནས་པ་ཨཱཿཡིག་དམར་པོར་བསྒྱུར་བས་དབུགས་ཕྱི་ནང་དུ་རྒྱུ་བ་ཟད་པ་མངོན་དུ་འགྱུར་རོ།

（7）其次将呼吸和意识融合，并观照（呼吸）从鼻尖至脐间，来、去、住等自性，由此便能够如实地见得风个别的颜色和长短。

（8）其次对五大种进行个别的观察，由此便能够认识到呼吸于内外流通的增减。（9）随后呼气时为白色“翁”（ༀ）字，吸气时为蓝色“吽”（ཧཱུྃ）字，安住时则转变为红色“啊”(ཨཱ)字，由此便能够穷尽呼吸流通于内外。

༡༠ གཉིས་པ་བུམ་པ་ཅན་ལ་བརྟེན་པ་ནི། རླུང་རོ་ལན་གསུམ་དོར་ནས། སྟེང་རླུང་སྣ་ནས་དལ་བུས་བརྔུབས། འོག་རླུང་ཡར་འཐེན་ནས་ཙམ་ཐུབ་ཏུ་གཟུང་བ་ལ་འབད་དོ། །དེ་ལྟར་རབ་ཏུ་གདུལ་བར་དཀའ་བའི་སེམས་ཞེས་བརྗོད་པ་དེ་ནི་རླུང་ལས་གུད་དུ་མ་དམིགས་པའི་ཕྱིར། རླུང་གི་འཕོ་བ་ཟད་པས་སེམས་ཡུལ་ལ་འཕྱན་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའང་ཟད་པར་འགྱུར་རོ།། ༡༡ གཉིས་པ་རྟེན་མེད་ལ། ཐོལ་སྐྱེས་རྦད་གཅོད། གང་ཤར་བཟོ་མེད། བཞག་ཐབས་ཀྱི་གནད་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ཐོལ་སྐྱེས་རྦད་གཅོད་ནི། དེ་ལྟར་བསྒོམས་པས་སེམས་ཡུལ་གྱི་རྗེས་སུ་སོང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྐྱེས་ན། འཕྲོ་མཐུད་དུ་མི་འཇུག་པར་རྟོག་པ་གཅིག་ཀྱང་མ་སྐྱེས་པར་བྱེད་དགོས་སྙམ་པའི་དྲན་པས་གཞུར་ནས། རྣམ་རྟོག་ཐོལ་གྱིས་སྐྱེས་པའི་འཕྲོ་རྦད་རྦད་བཅད་ལ་བསྒོམ་མོ།།

（10）已二、依止瓶风：

将浊风叹弃三次后，上风从鼻孔里慢慢吸入，下风上扯而保持精进。所谓，难以制伏的心不离与风，因穷尽了风的转移、所以，便能断尽心散漫于外境之分别心。

（11）丁二、无所依分三：一、根除忽然所生；二、无造作所生；三、安住之方法要点。

戊一、根除忽然所生：

如此观修时，若产生了心散于外境之分别念，决不可让它继续增长，而且要谨记提起正念，不起丝毫分别心，将忽然所产生的分别心当下就彻底断除。

༡༢ དེ་ཡུན་བསྲིངས་ཀྱིན་བསྒོམས་པས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཇེ་མང་དུ་སོང་ནས་མཐར་རྣམ་རྟོག་གཅིག་རྟིང་ལ་གཅིག་སྐྱེས་པས་རྒྱུན་མི་ཆད་པ་ལྟ་བུ་འབྱུང་སྟེ། དེ་ནི་རྣམ་རྟོག་ངོས་ཟིན་པ་དགྲ་ངོ་ཤེས་པ་ལྟ་བུའམ། གནས་པ་དང་པོ་རི་གཟར་གྱི་ཆུ་འབབ་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་སྐད་ཅིག་མ་རེ་རེ་ཙམ་སེམས་གནས་པས་རྣམ་རྟོག་གི་སྐྱེ་འགག་ཤེས། དེའི་དབང་གིས་རྣམ་རྟོག་མང་དུ་སོང་བ་འདྲ་ཞིག་བྱུང་བ་མ་གཏོགས་རྣམ་རྟོག་རྒྱུན་ཆགས་སུ་སྐྱེ་བས་མང་ཉུང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་རྟོག་སྐད་ཅིག་ལ་སྐྱེ། དེའི་ཕྱི་ལོགས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ལ་འགག་པ་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས་སོ།།

（12）如实地经过长期观修之后，将会意识到分别念渐渐增多，并且分别念纷纷而起，这时了知分别念，就如同认识了仇敌一般，此称为（心）起初安住如同陡山之流水。因为内心安住于一刹那（瞬间），故而认识到分别念的生灭。看似分别念逐渐增多，其实分别念一直在无间断地产生，本质上并没有增减，因为分别念前一刹那生，后一刹那灭为其法则。

༡༣ གཉིས་པ་གང་ཤར་བཟོ་མེད་ནི། དེ་ནས་རྣམ་རྟོག་ཁོ་རང་གང་བྱེད་དུ་བཞག །དབང་དུ་ཡང་མ་སོང༌། དགག་ཀྱང་མི་དགག །རང་གི་སེམས་བྱ་ར་བར་བཞག་ནས་བསྒོམས་པས། རྣམ་པར་རྟོག་པ་འཕྲོར་མི་ཉན་པར་ཞི་གནས་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་འབྱུང༌། ༡༤ དེ་ནས་ཡང་རྣམ་རྟོག་ལ་སོགས་པར་ཁྱུར་ཁྱུར་འགྱུར་འགྲོ། དེ་ལ་སྔ་མ་བཞིན་བསྒོམས་པས་གནས་རྒྱུན་ཇེ་རིང་དུ་འགྲོ་བ་ནི། གནས་པ་བར་པ་ཆུ་ཀླུང་དལ་གྱིས་འབབ་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ལྷུག་པར་འཇོག་པའི་གནད་འདིས་སེམས་ཀྱི་དྭངས་སྙིགས་ཕྱེད་པ། ཆོས་རྗེས། སེམས་མ་བཅོས་ན་བདེ། ཆུ་མ་རྙོགས་ན་དྭངས། ཞེས་དང༌། རྣལ་འབྱོར་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོས། །མ་བཅོས་སོ་མར་བཞག་ན་རྟོགས་པ་འཆར། །ཆུ་བོའི་རྒྱུན་བཞིན་བསྐྱངས་ན་ཡོངས་ཀྱང་འཆར། །དམིགས་གཏད་མཚན་མ་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སྤོངས་ལ། །རྟག་ཏུ་མཉམ་པར་ཞོག་དང་རྣལ་འབྱོར་པ། །ཞེས་དང༌། དེ་ལྟ་བུའི་བསྒོམ་པའི་ཚུལ་གཉིས་ཀ་ས་ར་ཧའི་ཞབས་ཀྱིས། བཅིངས་པར་གྱུར་ན་ཕྱོགས་བཅུར་འགྲོ་བར་རྩོམ། །ཐོངས་པར་གྱུར་ན་མི་གཡོ་བརྟན་པར་གནས། །གོ་བཟློག་རྔ་མོ་ལྟ་བུ་བདག་གིས་རྟོགས། །ཞེས་གསུངས་པའི་དོན་ནོ།།

（13）戊二、无造作所生：

分别念顺起自然，既不被（分别念）控制，也不将其断除（分别念），而观照自心。如此修持便不会被分别念左右，而能够专注于寂止。

（14）于是分别念等将会扭曲，对此如前一样进行观修之后，将安住之相续逐渐得以延长。此称为（心）中期安住如同缓流之河水。如此，安住于松缓之要诀便能够分清心的清浊。

法王（藏巴甲热·也协多吉）说：“心不改则安，水不浊则清”。瑜伽大自在（岭钦日巴）说：“安住自然则开悟，持如河流则彻悟，断除一切所缘境，时时安住瑜伽师”。如此两种修持方式；萨日哈也说：“束缚时预肆行十方，释放时又安住不动，颠倒如骆驼吾领悟”。

༡༥ གསུམ་པ་བཞག་ཐབས་ཀྱི་གནད་ལ་བཞི་ལས། དང་པོ་བྲམ་ཟེ་སྐུད་པ་འཁལ་བ་ལྟར་བཞག་པ་ནི། སྐུད་པ་ལ་གྲིམས་ལྷོད་སྙོམས་པ་ཞིག་དགོས་པ་ལྟར། སྒོམ་པ་ལ་ཡང་གྲིམས་དྲགས་ན་རྟོག་པར་འཆོར། ལྷོད་དྲགས་ན་སྙོམས་ལས་སུ་ལུས་པས་གྲིམས་ལྷོད་སྙོམས་པར་བྱའོ། །དེ་ཡང་ལས་དང་པོ་པ་ལ། དང་པོར་ཐོལ་སྐྱེས་རྦད་གཅོད་ཀྱིས་བསྒྲིམས། དེ་ལ་སུན་པ་དང་གང་ཤར་བཟོ་མེད་ཀྱིས་གློད། དེ་ལྟ་བུའི་རེས་འཇོག་གིས་ཅི་ཞིག་ནས་གྲིམས་ལྷོད་རང་ལུགས་སུ་སྙོམས་པར་འགྱུར་བ་ལ་དགོངས་ནས། སེམས་སྒྲིམ་བསྒྲིམས་ནས་ལྷོད་གློད་པ་བྲམ་ཟེ་སྐུད་པ་འཁལ་བ་ལྟ་བུར་བཞག་པ་ཞེས་གསུངས་སོ།

（15）戊三、安住之方法要点：

己一、（心）安住于如婆罗门纺线：

例如纺线时松紧要适当，同样，观修时，如果太紧绷，便容易产生分别念。如果太松驰了又将会落入懈怠。因此，松紧要适当。初学者，首先以“根除忽然所生”而捻紧。对此若起了厌烦，应以“无造作所生”来放松。为了松与紧的平衡与适当，应轮流地进行安住。心既是捻紧、又是放松（紧中松、松中紧），则称之为，安住于如同婆罗门纺线。

༡༦ གཉིས་པ་སོག་ཕོན་ཐག་པ་ཆད་པ་ལྟར་བཞག་པ་ནི། དེ་ལྟར་སྔར་གྱི་གཉེན་པོ་ཐམས་ཅད་རྣམ་རྟོག་སྐྱེས་འདུག་པས་མ་ཡེངས་པ་བྱེད་དགོས་སྙམ་པ་ཁོ་ན་སྟེ། རྣམ་རྟོག་འགགས་ནས་གཉེན་པོ་སླེབ་པ་ལས་མ་བྱུང་བས། དྲན་པ་ཕྱིས་སྙེག་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྒོམ་གྱི་དྲི་མ་ཡིན་པས། དེ་ལྟ་བུའི་དྲན་ཤེས་སྤངས་ནས་ཞི་གནས་ཀྱི་རྒྱུན་དེ་ཀ་ལ་རང་བབས་སུ་གཞོག་པ་ནི་སེམས་བྱ་རྩོལ་དང་བྲལ་བར་འཇོག་པ་སོག་ཕོན་ཐག་པ་ཆད་པ་ལྟ་བུ་ཞེས་བྱའོ།།

（16）己二、（心）安住于犹如断了禾秆把子之束绳：

之前的对治法均属，分别念已经产生了之后，才心想，我不能散乱。也就是将分别念灭了之后，才采取对治法。则称之为正念后随者，是修习之垢染。因此，应当在舍弃这样的正念后，于寂止的相续中自然地安住，则称之为，心安住于远离一切勤事如同断了禾秆把子之束绳。

༡༧ གསུམ་པ་བུ་ཆུང་ལྷ་ཁང་བལྟ་བ་ལྟར་བཞག་པ་ནི། སེམས་ཀྱི་གླང་པོ་དྲན་ཤེས་ཀྱི་ཀ་བ་ལ་དམ་པོར་ཐོགས་པས་རླུང་རང་མལ་དུ་ཟིན། དེའི་དབང་གིས་དུ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྟོང་གཟུགས་དང༌། བདེ་བས་བརྒྱལ་བ་ཙམ་དང༌། མི་རྟོག་པ་ལུས་སེམས་ཡོད་དུ་མི་ཚོར་བ་བར་སྣང་སྟོང་པ་ལ་འདུག་པ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའི་ཉམས་ཀྱི་སྣང་བ་ཅི་ཤར་ཡང་དགའ་བ་དང་སྐྱོན་དུ་བལྟས་ནས་ཆེད་དུ་འཛིན་པ་དང་སྣང་ཆ་འགོག་པ་གང་ཡང་མི་བྱ་བས། སྣང་ཆ་མ་འགགས་ལ་འཛིན་པ་མེད་པ་བུ་ཆུང་ལྷ་ཁང་བལྟ་བ་ལྟ་བུར་བཞག་པ་ཞེས་བྱའོ།།

（17）己三、安住于如孺子观佛殿：

犹如野象般的心被紧紧地束在念知（正念）之柱上，故而当下即掌控了风。

由此，烟雾等空相、（身心）安乐至极、无生起分别念、未感觉到身心之存在如同坐在虚空当中等。当出现任何觉受时应不生起窃喜心、不看重于过失，亦不特意地执着和断除其现象，即显而不执着，则称之为安住于如同孺子观佛殿。

༡༨ བཞི་པ་གླང་པོ་ཆེ་ལ་ཚེར་མ་བཏབ་པ་ལྟ་བུར་བཞག་པ་ནི། གནས་ཐོག་ཏུ་རྟོག་པ་སྐྱེས་པ་དང༌། ངོ་ཤེས་པའི་དྲན་པ་དུས་མཉམ་དུ་ལངས། སྤང་གཉེན་བྲང་འཕྲོད་པས། རྣམ་རྟོག་གཅིག་ནས་གཉིས་སུ་བརྒྱུད་མ་ཐུབ། གཉེན་པོ་རྩོལ་བས་བསྒྲུབ་མ་དགོས་པར་རང་བྱུང་བས་དྲན་པ་ཚུར་བཅིངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། རྣམ་རྟོག་བྱུང་ཚོར་ལ་དགག་སྒྲུབ་མི་བྱེད་པར་འཇོག་པ་གླང་པོ་ཆེ་ལ་ཚེར་མ་བཏབ་པ་ལྟ་བུའི་བཞག་པའི་དོན་ནོ། །དེ་ལ་གནས་པ་ཐ་མ་རྒྱ་མཚོ་རླབས་དང་བྲལ་བ་ལྟ་བུ་ཞེས་གསུངས་ཤིང༌། དེ་དུས་གནས་ཐོག་ཏུ་འགྱུ་བའི་རང་ངོ་ཤེས། འགྱུ་ཐོག་ཏུ་གནས་པའི་རང་ས་ཟིན་པས་གནས་འགྱུའི་བར་ལག་འགྱེལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྩེ་གཅིག་གི་རང་ངོ་འཕྲོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་དུས་ཀྱི་གནས་པ་དང་འགྱུ་བ་ངོ་ཤེས་མཁན་དེ་ལ་ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པའམ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་དང་རང་རིག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། དེས་ན་དེ་ཡིས་ལུས་དང་སེམས། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཆེ་ཐོབ་ནས། །ཡིད་ལ་བྱེད་དང་དཔྱད་ཤེས་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པའོ།།

（18）己四、安住于如同向大象施刺：

在“静”的状态上产生分别念的同时，能够生起能知者“正念”，即对治了所断和能断，故而分别念将无法继续产生。所谓，不求以对治，而能护持自然之正念。所产生的分别念不做破立而安住，则意义为安住于如同向大象施刺。此称为（心）后期安住于如同消匿波浪之大海。此时，在“静”的状态上认识了“动”，而在“动”的状态上又证得了“静”的成果，故称之为，“静”与“动”无距离，即证悟了专注。

此时“静”与“动”的能认识者称之为如理地作意或妙观察智和自证智慧（了相识）。《庄严经论》中云：“故而身与心，获得难胜地，作意伺察识”。

༡༩ གཉིས་པ་གནས་འགྱུའི་རྩ་བ་དཔྱད་དེ་ལྷག་མཐོང་ངོས་བཟུང་ནས་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་ལ། གནས་འགྱུའི་རྩ་བ་དཔྱད་པ། ལྷག་མཐོང་ངོས་འཛིན་པ། སྤྲོས་བྲལ་གྱི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་གསུམ་ལས། དང་པོ་གནས་འགྱུའི་རྩ་བ་དཔྱད་པ་ནི། རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཞི་གནས་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་ཏུ་ལངས་པ་དེས། གནས་ན་གནས་པའི་ངོ་བོ་ཅི་ལྟ་བུ་ཞིག །ཚུལ་ཇི་ལྟར་གནས། དེ་ལས་ཇི་ལྟར་འགྱུ། འགྱུ་བའི་ཚེ་གནས་པ་ལས་གཡེལ་ཏེ་འགྱུའམ། གནས་བཞིན་པར་འགྱུ། འགྱུ་བ་དེ་གནས་པ་ལས་གཞན་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན། དེ་ཀའི་ངོ་བོ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག །མཐར་འགག་པའི་ཚུལ་གང་ཡིན་ཞེས་དཔྱད་ཅིང༌།

（19）丙二、分析静、动之根本，并辩认胜观而修持离戏瑜伽分三：一、分析静、动之根本；二、辩认胜观；三、修持离戏瑜伽。

丁一、分析静、动之根本：

首先将无分别之寂止转变为妙观察智，而后分析：（心）若在“静”的状态上，其“静”的本体是什么、如何“静”，从中又如何“动”。而“动”的时候，是从“静”中脱离而“动”，还是不从“静”中脱离而“动”，此“动”是否“静”，其自性又是什么，最后如何灭等。

༢༠ གནས་པ་ལས་གཞན་དུ་འགྱུ་བ་དང༌། འགྱུ་བ་ལས་གཞན་དུ་གནས་པ་བཞག་ཏུ་མེད་པས། གནས་འགྱུའི་ངོ་བོ་མ་རྙེད་པ་དེའི་ཚེ། ལྟ་མཁན་གྱི་རིག་པ་དེ་ཉིད་བལྟ་བྱའི་གནས་འགྱུ་ལས་གཞན་དུའམ། གནས་འགྱུ་ཉིད་ཡིན་ནམ་ཞེས། རང་རིག་པའི་མིག་གིས་དཔྱད་པས་ཅི་ཡང་མ་རྙེད་པས་བལྟ་བྱ་ལྟ་བྱེད་དབྱེར་མེད་དུ་རྟོགས། དེའི་ངོ་བོ་གང་དུ་ཡང་བཞག་ཏུ་མེད་པས་བློ་འདས་ཀྱི་ལྟ་བའམ། ལྟ་བ་ཁས་ལེན་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱལ་བའི་དབང་པོས། བློས་བྱས་ཀྱི་ལྟ་བ་བཟང་ཡང་འཇིག །བློ་འདས་ལ་ལྟ་བའི་མིང་ཡང་མེད། །བལྟ་བྱ་དང་ལྟ་བྱེད་དབྱེར་མེད་པའི། །ངེས་པ་དེ་བླ་མའི་དྲིན་ལས་རྙེད། །ཅེས་གསུངས་སོ།།

（20）“静”中另有“动”，“动”中另有“静”的现象将无法成立。当无法找到“静”和“动”的自性时，此能观的“智”（意识）和所观的“静”和“动”是合一、还是为二，用自证慧眼来进行分析也无法区分其两者。由此可知，能观与所观即是无二无别，其自性亦于任何一处都无法成立，故称之为，不可思议或远离应允之见解。法王（棍嘎巴觉）说：“心为见解妙亦坏，离心无有见解名，能见所见无别之，定解得于上师恩。

ཚུལ་དེ་ལྟ་བུའི་དཔྱད་པ་དེ་ཀ་སློབ་དཔོན་ཞི་བ་ལྷས། ཅི་ནས་ཏིང་འཛིན་བརྩོན་པ་ནི། །སྐད་ཅིག་གཅིག་ཀྱང་མི་འཆོར་བར། །བདག་གི་ཡིད་ནི་གར་སྤྱོད་ཅེས། །དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་སོ་སོར་བརྟག །ཅེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་བུད་ཤིང་དང་མེའི་དཔེས། འོད་སྲུངས་ཀྱིས་ཞུས་པའི་མདོར་གསུངས་པ། ཤིང་གཉིས་དྲུད་པ་ལས་ནི་མེ་འབྱུང་སྟེ། །བྱུང་བ་དེ་ཡིས་དེ་གཉིས་སྲེག་པ་ལྟར། །དེ་བཞིན་ཤེས་རབ་དབང་པོ་སྐྱེས་ནས་ཀྱང༌། །སྐྱེས་པ་དེ་ཡིས་དེ་གཉིས་སྲེག་པར་བྱེད། །ཅེས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་དཔྱད་པ་ནི་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་པའི་རང་རིག་གིས་དཔྱོད་པའི་ཕྱིར། ཀུ་སཱ་ལིའི་དཔྱད་བསྒོམ་ཞེས་བྱ་ལ། པཎྜི་ཏའི་དཔྱད་སྒོམ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་དག་ཁ་ཕྱིར་ལྟའི་ཤེས་པས་དཔྱོད་པས་སོ།།

”对此分析法，寂天菩萨亦说：“精进三摩地，刹那不散乱，吾心何处行，如是伺察心。”《迦叶波尊者（饮光）问经》中又用柴和火的比喻说道：“钻木取火种，其木将自焚，类此生慧根，其慧亦自焚”。

如此之分析法，则是返观自证之分析，故而称之为古萨里观修。而并非班智达之（智者）观修，因班智达之分析法，为向外之分析。

༢༡ གཉིས་པ་ལྷག་མཐོང་ངོས་གཟུང་བ་ནི། རྣམ་པར་རྟོག་པའམ། ཉོན་མོངས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་སྐྱེས་ཀྱང་མི་སྤང་ཞིང༌། དེའི་དབང་དུ་མི་གཏོང་བར་གང་ཤར་དེ་ཉིད་བཟོ་མེད་དུ་བཞག །སྐྱེ་བའི་སྐད་ཅིག་དེ་ཀར་ངོ་ཤེས་པར་བྱས་པས། དེ་རང་མ་སྤངས་གནས་སུ་དག་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་འཆར་ཞིང༌། ཚུལ་དེས་འགལ་རྐྱེན་ཐམས་ཅད་ལམ་དུ་འཁྱེར་བར་ནུས་པས་རྐྱེན་ལམ་དུ་སློངས་པ་ཟེར།

（21）丁二、辩认胜观：

分别念或者烦恼如何生起，既不断除、也不随行、且无造作地安住在其念头之上（顺其自然）。当观察分别念产生的那一刹那时，分别念将会自然地消融于空性当中，由此能够将一切违缘转变为道用，故称之为缘转变为道用。

རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཉིད་རང་གིས་ངོ་ཤེས་པ་ཙམ་གྱིས་གྲོལ་བས་སྤང་གཉེན་དབྱེར་མེད་དུ་རྟོགས་པ་འདི་ནི། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་ཉམས་ལེན་གྱི་སྙིང་པོ་བཟློག་པའི་བསྒོམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནས་རང་གི་སེམས་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་རྟོགས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྙིང་རྗེ་ལྷག་པར་སྐྱེ་ཞིང་ལུས་ངག་ཡིད་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆེད་དུ་བསྐྱེད་པའི་རིམ་པ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་ཀྱི་བྱ་བས་འདའ་ཡང༌། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཚུལ་དེས་བདེན་པར་ཞེན་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་དབང་གིས་སྔགས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་དུག་སྤྱད་པས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་བ་ལྟར་རོ། །ཚུལ་འདི་ལྟ་བུའི་ཉམས་ལེན་ལ་དགོངས་ནས། ལམ་གང་ཤར་ལ་སྤང་བླང་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་སོ།།

当自己仅仅认识了分别念便即刻获得证悟，并且领会到所断和能断无二无别时，则为金刚乘修行之精华——回遮之修。此时此刻，对尚未证悟本性的一切有情将会生起强烈的悲心，并为了饶益一切众生而以身、语、意行持方便之法。

然而，以般若智慧，便可彻底清除实有执著，就如同受持咒语的行者，尽管服用了毒药，但也不烦恼（病痛）一样。具有如此之实修法（方便法），所以说，一切所现之道皆无取、舍。

༢༢ གསུམ་པ་སྤྲོས་བྲལ་གྱི་རྣལ་འབྱོར་བསྒོམ་པ་ལ། དུས་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་དཔྱད་པ། དངོས་པོ་དངོས་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དཔྱད་པ། གཅིག་ཐ་དད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དཔྱད་པ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་དུས་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་དཔྱད་པ་ནི། འདས་པའི་སེམས་ནི་འགགས་ཤིང་ཞིག །མ་འོངས་པའི་སེམས་ནི་མ་སྐྱེས་ཤིང་མ་བྱུང༌། ད་ལྟ་བའི་སེམས་ནི་ངོས་འཛིན་དུ་ཅི་ཡང་མེད་ལ། དེ་བཞིན་དུ་བརྟགས་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚུལ་ཡང་དེ་འདྲ་བ་ཞིག་སྟེ། ཐམས་ཅད་ཀྱང་བདེན་པ་མ་ཡིན་པ་རང་གི་བློས་བཏགས་པ་ཙམ་དུ་ཟད་པས། སྐྱེ་བ་དང༌། འགག་པ་དང༌། གནས་པ་ཅི་ཡང་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རིག་པ་ནི། ས་ར་ཧས། དངོས་པོར་སྐྱེ་བ་མཁའ་ལྟར་རབ་ཞི་ནས། །དངོས་པོ་རྣམས་སྤངས་ཕྱིས་ནས་ཅི་ཞིག་སྐྱེ། །གདོད་ནས་སྐྱེ་མེད་རང་བཞིན་ཡིན་པ་ལ། །དེ་རིང་བླ་མ་མགོན་པོས་བསྟན་པས་རྟོགས། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་དུ་དཔྱད་པའོ།།

（22）丁三、修持离戏瑜伽分三：一、以三时而分析；二、以有形法和无形法而分析；三、以一与异而分析。

戊一、以三时而分析：

过去之心已坏灭，未来之心尚未产生，当下之心无所辨认（三心不可得）。由此分析，一切法的现象亦是如此，皆为虚幻不实，只是自心所捏造出来的幻想，即生、住、灭皆不成立。

为此萨日哈说：“万法如虚空，何处惹尘埃，本来无自性，今得即师恩”。

༢༣ གཉིས་པ་དངོས་པོ་དངོས་མེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དཔྱད་པ་ནི། དེ་ཡང༌། རང་གི་སེམས་ནི་ཡོད་པ་དངོས་པོར་གྲུབ་བམ། མེད་པ་དངོས་མེད་དུ་གྲུབ། དངོས་པོར་གྲུབ་ན་གཟུང་བ་འཛིན་པ་གང་དུ་གྲུབ། གཟུང་བར་གྲུབ་ན་དབྱིབས་ཁ་དོག་ཅི་ལྟ་བུ། འཛིན་པ་ཡང་དེར་སྣང་བ་ཉིད་དུ་ཟད་ལ། དངོས་པོ་མེད་པ་ཞིག་ན་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་འདི་གང་གིས་བྱས་ཞེས་བརྟགས་པས། ངོ་བོར་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡོད་ན་དངོས་པོར་བཞག་ཏུ་རུང་སྟེ། རིག་པས་བརྟགས་པའི་དོན་ཅི་ཡང་གྲུབ་པ་མེད་པས་ཡོད་པ་དངོས་པོའི་ཆོས་སུ་གཞག་ཏུ་མ་རྙེད། རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་དུ་གྱུར་པས་མེད་པ་དངོས་མེད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་མ་སོང༌། དེས་ན་དངོས་པོ་དང་དངོས་པོ་མེད་པ་གཉིས་ཀ་དང་བྲལ་བས་རྟག་པ་དང་ཆད་པའི་ལམ་དུ་མ་ལྷུང་པ་དབུ་མའི་ལམ་ཞེས་བྱ་ལ། དེ་ཡང་རྟགས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པས་གཏན་ལ་ཕབ་པ་མ་ཡིན་པ་བླ་མའི་མན་ངག་གིས་ལག་པའི་མཐིལ་དུ་གནས་པའི་གཏེར་མཐོང་བ་དང་འདྲ་བས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ། །བླ་མས་སྨྲས་པ་གང་གི་སྙིང་ཞུགས་པ། །ལག་པའི་མཐིལ་དུ་གནས་པའི་གཏེར་མཐོང་འདྲ། །ཞེས་གསུངས་སོ།།

（23）戊二、以有形法（物质）和无形法而分析：

应当如此分析：自己的心是由有形法（事物），还是无形法所成？若是由有形法而成，那么形成于能取（意识）之上，还是所取（外境）之上。若是所取之上，其颜色和形状是如何，能取也只是一种现象而已。若无自性，那形形色色的现象又是谁创造的呢？当加以观察时，如果有一个（真正）自性上成立的（事物），则可以安立为实有的（事物）。

但以般若智慧来进行分析时则无所成立，因此，无法安立为有形法。因其为自证智慧分析之对境，故而，亦不属于空无、无形法。即远离了有、无（空、有）之二边，因此，既不堕于常边、也不堕于断边，即为中道。此等并非逻辑上的推理，而是依靠上师的口诀密法而证得，即如同见得手心所具有的宝藏一样，故而称之为“大”。云：“上师所曰入于何人心，犹如见得手心之宝藏”。

༢༤ གསུམ་པ་གཅིག་ཐ་དད་ཀྱི་སྒོ་ནས་དཔྱད་པ་ནི། སེམས་འདི་གཅིག་པུ་ཞིག་གམ། དུ་མ་ཞིག །གཅིག་པུ་ཡིན་ན། སེམས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བ་ལ་བཏགས་པ་ཉིད་དེ། ཇི་ལྟར་གཅིག་ཏུ་གཞག །དུ་མ་ཞིག་ན་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་གི་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མཉམ་པར་ཇི་ལྟར་འགྱུར་བརྟགས་པས། ཐ་དད་དང་བཅས་པ་དང༌། མཐའ་དང་བྲལ་བ་ལས་འདས་པས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་རབ་ཏུ་མི་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་མཉམ་བཞག་ཏུ་སོ་སོར་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་འབའ་ཞིག་ལས་གཞན་ཅི་ཡང་མི་སྣང་བས་སྣང་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་ལ། རྗེས་ཐོབ་ཏུ་ལམ་འདིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདེན་པར་ཞེན་པ་དག་པའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་སྣང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡང༌། །མདུན་དང་རྒྱབ་དང་ཕྱོགས་བཅུ་རུ། །གང་གང་མཐོང་བ་དེ་དེ་ཉིད། །དེ་རིང་མགོན་པོ་ང་ལྟར་འཁྲུལ་པ་ཆད། །ད་ནི་སུ་ལའང་འདྲི་བར་མི་བྱའོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །

（24）戊三、以一与异而分析：

分析：所谓的“心”是单一还是多样。若是单一，心又能呈现出各种各样的现象，故而无法安立为单一。若是多样，那么一切现象之本体在空性中一味平等，故而如何行呢？将远离一、异等一切戏论，故而称之为，大手印极无所住。

如此证悟的瑜伽士，在平等住当中（定中），除了妙观察智以外另无一物，故而称之为，显现即是空。

在后得位上（定后），此道（修法）便能遣除对一切法的实有执著，因此，一切所见（万法）如幻化。如云：“前后及十方，所见一切法，怙主断迷乱，不再询别人”。

༢༥ གཉིས་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཉམས་ལེན་ལ། ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་སེམས་དབྱེར་མེད་དུ་རོ་སྙོམས་པ་རོ་གཅིག་གི་རྣལ་འབྱོར་དང༌། ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉུག་མ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་གཏན་ལ་ཕབ་པ་སྒོམ་མེད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་གཉིས་ལས། དང་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་སེམས་དབྱེར་མེད་དུ་རོ་སྙོམས་པ་རོ་གཅིག་གི་རྣལ་འབྱོར་ལ། གཉིད་དང་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེས་སྣང་བ་སེམས་སུ་ངོ་སྤྲོད། ཆུ་དང་ཁྱག་རོམ་གྱི་དཔེས་སྣང་སྟོང་ཟུང་འཇུག་ཏུ་ངོ་སྤྲོད། ཆུ་དང་རླབས་ཀྱི་དཔེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རོ་མཉམ་དུ་གཏན་ལ་དབབ་པ་དང་གསུམ་ལས།

（25）乙二、不共同修行分二：一、一切法一味于心相无别——一味瑜伽；二、一切法决择为本来之面目俱生法身佛——无修瑜伽。

丙一、一切法一味于心相无别——一味瑜伽分三：一、以梦与睡眠之比喻现象直指为心；二、以水与冰凌之比喻现空直指为双运；三、以水与波浪之比喻一切法决择为一味。

དང་པོ་གཉིད་དང་རྨི་ལམ་གྱི་དཔེས་སྣང་བ་སེམས་སུ་ངོ་སྤྲོད་པ་ནི། གཉིད་ཀྱི་དུས་སུ་ཇི་ལྟར་སྣང་ཡང་སེམས་ལས་ལོགས་སུ་མེད་པ་ལྟར། ད་ལྟར་གྱི་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཏི་མུག་གི་གཉིད་ལོག་པའི་རྨི་ལམ་ཡིན་ཞིང༌། རང་སེམས་ལས་གཞན་དུ་མེད་པས། སྣང་བ་གང་སྣང་གི་ཡུལ་ཐོག་དེ་ཀར་གློད་ནས་བཞག་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཕྱིའི་ཡུལ་སྣང་དང༌། །རང་གི་སེམས་ཞེས་གཉིས་སུ་དབྱེ་རུ་མེད་པར་རོ་གཅིག་ཏུ་འདྲེས་པར་འགྱུར་ཏེ། རྣལ་འབྱོར་དབང་ཕྱུག་གིས། མདང་རྨི་ལམ་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དེ། །སྣང་བ་སེམས་སུ་ངོ་སྤྲོད་པའི། །སློབ་དཔོན་ཞིག་ལགས་ཏེ་གོ་ལགས་སམ། །ཞེས་དང༌། ཁམས་གསུམ་མ་ལུས་འདི་དག་ཐམས་ཅད་ནི། འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་གཅིག་ཏུ་ཁ་དོག་སྒྱུར་ཞིག་དང༌། ཞེས་གསུངས་སོ།།

丁一、以梦与睡眠之比喻现象直指为心：

在夜晚梦境中所出现的任何现象，皆不离于心。同样的道理，现实当中的一切现象也是愚昧的梦境，除了自心以外再无其它。故而，应当自然地安住在所现对境之现象上，由此外境和自心将会融为一体，合为一味。瑜伽自在（米拉日巴尊者）说：“昨夜之梦境，现象指为心，阿阇梨知否？”又云：“三界一切法，皆是大贪欲”。

༢༦ གཉིས་པ་ཆུ་དང་ཁྱག་རོམ་གྱི་དཔེས་སྣང་སྟོང་ཟུང་འཇུག་ཏུ་ངོ་སྤྲད་པ་ནི། ཇི་ལྟར་སྣང་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྣང་བའི་དུས་དེ་ཉིད་དུ་ངོ་བོ་ཅིར་ཡང་མ་གྲུབ་པས་སྟོང་པ་ཞེས་བྱ་ལ། ཅིར་ཡང་མ་གྲུབ་བཞིན་དུ་ཅིར་ཡང་སྣང་གི་འདུག་པས་སྣང་སྟོང་ཟུང་འཇུག་གམ་རོ་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་ཁྱག་པ་དང་ཆུ་བཞིན་ནོ། །ཚུལ་དེས་བདེ་སྟོང་གསལ་སྟོང་རིག་སྟོང་ཟུང་འཇུག་ཀྱང་ཤེས་པར་བྱ་བས་དུ་མ་རོ་གཅིག་ཏུ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །རྟོགས་པར་གྱུར་ན་ཐམས་ཅད་དེ་ཡིན་ཏེ། །དེ་ལས་གཞན་ཞིག་སུས་ཀྱང་རྙེད་མི་འགྱུར། །ཀློག་པ་དེ་ཡིན་འཛིན་དང་བསྒོམ་པའང་དེ། །ཞེས་གསུངས་སོ།།

（26）丁二、以水与冰凌之比喻现空直指为双运：

如实所现之一切法，显现时无任何自性，因此称为空。无任何自性而显现种种，故称之为现空双运或一味（不二），即如水和冰凌。如此便能证悟乐空、现空、明空等双运，则称为众多证悟为一味。云：“悟了皆如此，此外无所得，读与修亦是”。

༢༧ གསུམ་པ་ཆུ་དང་རླབས་ཀྱི་དཔེས་ཆོས་ཐམས་ཅད་རོ་མཉམ་དུ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ནི། ཆུ་རླབས་ཆུ་ཉིད་ལས་ཤར་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་སེམས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་པར་ཤར་བའི་ཚུལ་གྱིས་བྱས་པར་རྟོགས་པ་སྟེ། ས་ར་ཧས། ཇི་སྲིད་སེམས་ལས་རྣམ་འཕྲོས་པ། །དེ་སྲིད་མགོན་པོའི་རང་བཞིན་ཏེ། །ཞེས་གསུངས་པས། འདི་ལ་ཆོས་ཉིད་གཅིག་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བ་རོ་གཅིག་དུ་མར་ཤར་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་རྟོགས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ལ་རྗེས་ཤེས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བར་འཆར་རོ།།

（27）丁三、以水与波浪之比喻一切法决择为一味：

就如同水波起自于水一样，了知一切法，从心性空性当中所显现出来。萨日哈云：“一切心中所现法，皆为怙主之本性。”此称之为，一法性入于诸法界，即一味显现为诸多。如此证悟的瑜伽士，普遍显现“类证悟之智”之空性。

༢༨ གཉིས་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་གཉུག་མ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་སྒོམ་མེད་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་ཉམས་སུ་བླང་བ་ནི། སྤང་བྱ་ཉོན་མོངས་པ་ཟད་པས་སྤོང་བྱེད་ཀྱི་གཉེན་པོ་ཟད་ནས་ལམ་ཆད་དེ། དེ་ལས་གཞན་དུ་ཕྱིན་ས་མེད། འཇུག་པ་ཆད་དེ། དེ་ལས་གོང་དུ་འཕུལ་ས་མེད་པས་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་བསྲེ་སྐོར་གྱི་གཞུང་ལས། ཀྱེ་ཧོ་འདི་ནི་རང་རིག་ཡེ་ཤེས་ཏེ། །ངག་གི་ལམ་འདས་ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་ཡུལ་མིན། །ཏིལླི་ངས་ནི་ཅི་ཡང་བསྟན་དུ་མེད། །རང་གིས་རང་ཉིད་མཚོན་ཏེ་ཤེས་པར་བྱོས། །ཞེས་དང༌། མི་མནོ་མི་བསམ་མི་དཔྱད་ཅིང༌། །མི་བསྒོམ་མི་སེམས་རང་བབ་བཞག །ཅེས་གསུངས་པའི་དོན་ནོ།།

（28）丙二、一切法决择为本来之面目俱生法身佛——修行无修瑜伽：

此刻，已经净除了所断诸烦恼，故而，亦穷尽了能断对治之法，再也无道可修。即圆满了修道之次第，并且获得了二不住之涅槃无上大手印殊胜之成就。《和合类书》中云：“结伙！（奇哉）此乃自证慧，远离言心境，底洛吾无引，自表自了知。”又云：“不思不想不伺察，不修不念住自然”。

༢༩ གསུམ་པ་རྗེས་ལ། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ངོས་གཟུང་ཞིང་རང་ངོ་སྤྲད་པ། གེགས་དང་གོལ་ཤོར་དཔྱད་པ། ཉམས་རྟོགས་གོ་བ་གསུམ་གྱི་ཤན་འབྱེད་པ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ངོས་གཟུང་ཞིང་རང་ངོ་སྤྲད་པ་ནི། གཞི་གཏན་ལ་དབབ་པ། ལམ་ཉམས་སུ་བླང་བ། ཉམས་མྱོང་གི་སྤུ་རིས་འབྱེད་པ། ས་ལམ་གྱི་དྲོད་རྟགས་འབྱེད་པ། འབྲས་བུ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་རྣལ་འབྱོར་བཞི་ཚན་རྣམས་སོ།།

（29）甲三、后行分三：一、辨认并指引大手印；二、分析障碍和误区；三、区分体会、悟、证三者。

乙一、辨认并指引大手印：

即：决择基位，入道修行，辨别经验，辨别地道之功德，圆满果位之四瑜伽等。

༣༠ གཉིས་པ་གེགས་དང་གོལ་ཤོར་དཔྱད་པ་ནི། སྣང་བ་དགྲར་ལངས་ཀྱི་གེགས་སྣང་བ་སེམས་སུ་ཤེས་པས་སེལ། རྣམ་རྟོག་དགྲར་ལངས་རྣམ་རྟོག་ཆོས་སྐུར་ཤེས་པས་དང༌། སྟོང་པ་དགྲར་ལངས་སྣང་སྟོང་ཟུང་འཇུག་ཏུ་ཤེས་པས་སེལ་ཞིང༌། གོལ་ས་གསུམ་ནི། ཞི་གནས་ཀྱི་ཉམས་ལ་ཞེན་པ་སྟེ། ལྷག་མཐོང་དུ་ན་སྤར་བས་སེལ་ལོ། །ཤོར་ས་བཞི། སྟོང་ཉིད་གཤིས་ལ་ཤོར་བ་སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེར་ལོངས་པས་གཅོད། རྒྱས་འདེབས་སུ་ཤོར་བ་ཡིན་ལུགས་ཡིན་བཞིན་པར་རྟོགས་པས་གཅོད། གཉེན་པོར་ཤོར་བ་སྤང་གཉེན་དབྱེར་མེད་དང༌། ལམ་དུ་ཤོར་བ་ཤར་གྲོལ་དུས་མཉམ་དུ་རྟོགས་པས་ཁེགས་པར་འགྱུར་རོ།།

（30）乙二、分析障碍和误区：

现象上产生憎恨的障碍时，现象认识为唯心所现便可遣除。当分别念产生于憎恨时，分别念认识为法身佛便能遣除。当空性产生为障碍时，了知现空双运便可遣除。

三种误区是指，贪执寂止的觉受，则寂止提升为胜观便能遣除。

四种失落处，即：空性失落于空无，则空性为悲心便能断除。如果失落于一体之上，则如是地了知事实真相便能断除。若是失落于能断对治法之上，则了知能断和所断无二无别便可断除。如果失落于道位上，则了知入道与悟道同时便可消除。

༣༡ གསུམ་པ་ཉམས་རྟོགས་གོ་བ་གསུམ་གྱི་ཤན་དབྱེ་བ་ནི། སེམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཐོས་བསམ་གྱིས་རྟོགས་པ་གོ་བ། དོན་སྤྱིའི་ཚུལ་དུ་རྟོགས་པ་རྩེ་གཅིག་སྟེ་ཉམས། མངོན་སུམ་རྟོགས་པ་སྤྲོས་བྲལ་མན་ཆད་ལ་རྟོགས་པ་ཞེས་བྱ་ལ། སྒྲ་འཇུག་པ་གཅིག་པའི་དབང་གིས་ཐམས་ཅད་ལ་རྟོགས་པ་སྦྱར་ཡང་འགལ་བ་མེད་དོ།། ༣༢ དེ་ཡང༌། ཁ་ཆེ་ཟངས་དཀར་གྱི་རྒྱལ་པོ་གཞན་ཕན་བཟང་པོས་གུར་གུམ་གྱི་གེ་སར་ཁལ་གཅིག་ལྷག་པའི་ཡོན་དང་བཅས་ཏེ། ཕྱག་ཆེན་དང་ཆོས་དྲུག་ལ་ཟིན་བྲིས་དགོས་ཞེས་བསྐུལ་བ་དང༌། གསུང་རྒྱུན་ལ་བསྙད་པའི་སུག་བྲིས་མང་པོ་ལ་ཡིད་བརྟན་དུ་རུང་བ་ཅི་ཡང་མ་མཐོང་ནས། ཕྱི་རབས་ལ་ཕན་པའི་ཆེད་ཁོ་ནར། པདྨ་དཀར་པོས་ཡུལ་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱུད་མཁར་ཆུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་འདུག་པའི་ཚེ་སྦྱར་བ་དགེ་ལེགས་སུ་གྱུར་ཅིག། །།

（31）乙三、区分觉受、证悟、解悟三者：

通过闻、思而明白了心的事实真相，则为“解悟”。概括性地了知则为专注，即是“觉受”。现量证悟了离戏以上则为“证悟”。此等词语的意思基本上相同，因此一般用“证悟”也可以。

（32）此卡切（克什米尔）松噶之王“协陪桑波”供养郁金一克之多，并请求为大手印和那若六法著作笔记。

并且在口传的很多讲解和手迹中，未见得任何可以保安的，因此仅仅是为了饶益后学者，白玛嘎波在住于南部卡秋菩提中心时著作。由古普·钦哲活佛译汉。愿吉祥圆满！